Faithlife Sermons

De gelijkenis van de zaaier?

Sermon  •  Submitted
0 ratings
· 6 views
Notes & Transcripts | Handout
Het is een vreemde titel die de Heer Jezus geeft aan deze gelijkenis. “De gelijkenis van de zaaier.” De zaaier is inderdaad het onderwerp, hij zaait namelijk, maar de aandacht wordt getrokken naar dat zaad. Want dat belandt op verschillende plekken, en uit de uitleg blijkt hoe sterk het appel van Jezus is:
[DIA 2] Wie oren heeft, luister!
Preek over – nadruk op de uitleg ervan.
De gelijkenis wordt door Jezus gesproken om het volk voor een keus te stellen. Door raadsels wil Jezus hun oren doen spitsen, en dan vindt er scheiding plaats: wie wil weten waar dit over gaat zal dit woord onderzoeken, zoals de leerlingen die Jezus om opheldering vragen, of wie zich doof houdt en het raadsel het raadsel laat. Jezus spreekt in de gelijkenissen met herkenbare alledaagse taal om het geheimenis van Gods koninkrijk bekend te maken.
Het is een vreemde titel die de Heer Jezus geeft aan deze gelijkenis. “De gelijkenis van de zaaier.” De zaaier is inderdaad het onderwerp, hij zaait namelijk, maar de aandacht wordt getrokken naar dat zaad. Want dat belandt op verschillende plekken, en uit de uitleg blijkt al dat hierin de hoorders van Jezus worden geprikkeld zichzelf af te vragen hoe zij reageren op het Woord van het Koninkrijk. De kern van deze gelijkenis is dan ook dit bevel van Christus: Wie oren heeft, luister! De gelijkenis, of de vergelijking gebruikt Jezus om het dove volk nog helderder te confronteren. Door raadsels wil Jezus hun oren spitsen, en dan vindt er scheiding plaats: wie wil weten waar dit over gaat zal dit woord onderzoeken, zoals de leerlingen die Jezus om opheldering vragen, of wie zich doof houdt en het raadsel het raadsel laat. Jezus spreekt in de gelijkenissen met herkenbare taal van beneden over de dingen van boven: het woord van het Koninkrijk.
Maar als dat zaad zo prominent aandacht krijgt waarom heet het dan de gelijkenis van de zaaier? En als we ons dan focussen op die zaaier, dan zou je zeggen: wat een slechte zaaier. Drie vierde van het zaaigoed komt terecht op onvruchtbare plekken. Moet het niet de gelijkenis van de slechte zaaier zijn? Maar voor ik daar het laatste woord over spreek – in deze preek – eerst eens terug naar dat zaaigoed en de plekken waar het terecht komt.
De context is belangrijk om deze gelijkenis te begrijpen. Matteus vertelt ons dat Jezus op die dag het huis uitging en dat hij naar het Meer van Galilea ging om daar te preken. Dit vertelt Matteus niet als nodeloze informatie. Nee, diezelfde dag deed Jezus meerdere wonderen waarbij stevige confrontaties volgden met de leiders van het volk. Die moesten Jezus niet. Die daden zijn geen wonderen van God maar de kunsten van de duivel! Zelfs Jezus’ moeder en broers komen naar Jezus toe om hem bij de mensen weg te houden, hij moet wel waanzinnig zijn geworden.
De gelijkenis staat niet op zichzelf maar vindt plaats in zijn leven op aarde onder zijn volksgenoten. In het vorige hoofdstuk werd duidelijk dat op die dag de leiders van het volk Jezus’ machtige wonderen zien als het werk van satan. Ze erkennen Hem niet als de gezalfde van God. En de moeder van Jezus en zijn broers wilden hem even later uit huis meenemen omdat ze toch wel vermoedden dat hun zoon en broer doordraait.
Meer en meer liet Jezus zien dat mensen voor een waanzinnige keuze stonden. Voor of tegen hem is voor of tegen het leven. De kerk van God, het volk Israël, moest gaan ontdekken dat Jezus niet vrijblijvend kwam als een wonderdoener, een groot onderwijzer en wijsgerig man. Jezus komt als de ene Weg ten leven uit een door zonde ten dode veroordeelde wereld en Hij zoekt geloof. Hij is de Gezalfde, de beloofde bevrijder van God. Israël die zich altijd veilig waande als volk van Gods verbond, van zijn Woord, van de Thora, moest nu weten dat God beslissend spreekt door Jezus en dat dit om navolging vraagt. Het Woord van God keert niet zonder uitwerking terug zei Jesaja al. Gods Woord zoekt harten die zich erdoor laten veranderen. God zoekt harten die zich bekeren opdat zij eeuwig leven!
Jezus maakt duidelijker dan ooit bekend dat zijn woord d
Jezus maakt dan harder dan ooit duidelijk dat Hij de enige weg is en dat er een keuze komt. Of ongeloof of geloof. De kerk van God, het volk Israël, moest gaan ontdekken dat Jezus niet vrijblijvend kwam als een wonderdoener, een groot onderwijzer en wijsgerig man. Jezus komt als de ene Weg ten leven en Hij zoekt geloof. Hij is de Gezalfde, de beloofde bevrijder van God. Israël die zich altijd veilig waande als volk van Gods verbond, van zijn Woord, van de Thora, moest nu weten dat God beslissend spreekt door Jezus en dat dit om navolging vraagt. Het Woord van God keert niet zonder uitwerking terug zei Jesaja al. Gods Woord zoekt harten die zich erdoor laten veranderen. God zoekt harten die zich bekeren opdat zij eeuwig leven!
De kerk van God, het volk Israël, moest gaan ontdekken dat Jezus niet vrijblijvend kwam als een wonderdoener, een groot onderwijzer en wijsgerig man. Jezus komt als de ene Weg ten leven en Hij zoekt geloof. Hij is de Gezalfde, de beloofde bevrijder van God. Israël die zich altijd veilig waande als volk van Gods verbond, van zijn Woord, van de Thora, moest nu weten dat God beslissend spreekt door Jezus en dat dit om navolging vraagt. Het Woord van God keert niet zonder uitwerking terug zei Jesaja al. Gods Woord zoekt harten die zich erdoor laten veranderen. God zoekt harten die zich bekeren opdat zij eeuwig leven!
En dan vertelt Jezus deze bekende gelijkenis van de zaaier. Wie die zaaier is staat ter discussie. Velen zeggen dat is Jezus. Anderen zeggen: iedereen die het Woord van God verkondigt in woord en daad is een zaaier. In beiden zit wat. Maar nu denk ik dat de tekst het meest duidelijk is als je begrijpt dat Jezus de zaaier is en zijn verkondiging van het koninkrijk als zaaigoed de akker van ons hart zoekt. Ik denk inderdaad dat wie zijn hart laat raken zelf een zaaier wordt, maar dat voert nu te ver.
Jezus vertelt dat deze zaaier overal en nergens zaait maar dat het zaad niet overal vruchten opbrengt. Er zijn vier reacties op het woord, of vier plekken waar het zaaigoed terecht komt. Je zou daarin vier soorten mensen in kunnen zien. Maar betekent eerder dat elk mensenhart van nature het Woord van God niet blieft. Dit gaat over ons allemaal en de één herkent zich meer in die verleiding en de ander in deze weerstand.
[DIA 3] Het eerste deel van het zaaigoed belandt op de weg, . Dit waren zandwegen langs en tussen de akkers die door het gebruik waren platgetreden tot keiharde zandpaden. Als het zaad daarop komt kan het niets dan alleen maar voedsel zijn voor de vogels. Zo hard kan ook uw hart zijn als God spreekt. Het ketst op de grond af en wordt alleen maar weggenomen door wie een hekel heeft aan het woord, dat is de boze. Misschien herken je dat wel. Je blijft sceptisch, cynisch in je hart. Je blijft tegenwerpingen verzinnen en dat maakt je lui om Gods Woord te onderzoeken. Als het niet belangrijk is wat Jezus te zeggen heeft dan hoef ik er niet naar te luisteren. Er komt niets op in je hart en wortel schiet het al helemaal niet.
Matteüs 13:18 NBV
Hoor en begrijp dan nu de gelijkenis van de zaaier:
Matteüs 13:19 NBV
bij ieder die het woord van het koninkrijk hoort maar het niet begrijpt, komt hij die het kwaad zelf is en rooft wat hun in het hart is gezaaid; bij hen is op de weg gezaaid.
[DIA4] Het tweede deel van het zaaigoed belandt op rotsachtige grond, . Dit komt wel op door het beetje voedsel dat er is, maar schiet geen wortel. De NBV spreekt over oppervlakkige mensen. Maar je zou dit ook kunnen zien – zoals het Grieks spreekt – als mensen van het ogenblik. Dit zijn de gelukszoekers. De Israëlieten vonden de wonderen mooi en verbluffend, maar de strenge woorden van Jezus, de radicale oproep tot inkeer, het wijzen op de kracht van de zonde stuit ze tegen de borst. Vandaag hoor ik ook veel christenen zeggen: iedereen leeft toch om gelukkig te worden? Geluk is dan vaak het motief om allerlei keuzes te maken die niet passen bij wat de Heer van je vraagt en volledig gericht te zijn op de vervulling van je behoeftes in het hier en nu. Jezus mag de grote Geneesheer zijn, de redder van de dood, maar ons leven nu moet hij niet teveel beroeren. Dan blijf je hangen in het hier en nu: nu moet ik gelukkig zijn en als de Heer dingen vraagt die dat geluk dat ik voor ogen heb staan, dan kan ik me niet anders voorstellen dan dat de Heere dat niet van mij vraagt. Hij wil toch niet dat ik ongelukkig ben, hij wil toch niet dat ik lijdt? Maar misschien moet je n.a.v. deze gelijkenis afvragen: zoek ik mijn geluk misschien in de dingen van beneden en niet de zaken van Gods Koninkrijk?
Matteüs 13:20–21 NBV
Het zaad dat op rotsachtige grond is gezaaid, dat zijn zij die het woord horen en het meteen met vreugde in zich opnemen. Het schiet echter geen wortel in hen, oppervlakkig als ze zijn. Worden ze vanwege het woord beproefd of vervolgd, dan houden ze geen ogenblik stand.
Matteüs 13:20 NBV
Het zaad dat op rotsachtige grond is gezaaid, dat zijn zij die het woord horen en het meteen met vreugde in zich opnemen.
[DIA5] Het derde deel van het zaaigoed komt wel in de akker terecht, maar dan aan de rand waar de doornhaag de akker moet beschermen, . Dorens waren in die tijd gebruikelijke afrasteringen. Op zich zijn ze nuttig, maar niet bedoeld om zaad in te strooien. Dan groeien de dorens harder dan het kwetsbare graan en sterft het graan af. Hiermee bedoelt Jezus de aardse zorgen en tegelijk ook de verleidingen van de rijkdom die het evangelie verstikken. Jezus zegt: of je vertrouwt helemaal op je hemelse Vader die je alles geeft in leven en sterven, en je kunt in elke situatie kind van God zijn. Of, je geloof wordt verstikt door zorgen, dat is kleingeloof die de zorgen groter maken dan de trouw en bescherming van God. Door dat kleingeloof blijf je steeds gericht op jezelf waardoor je geen vruchten voortbrengt druk als je bent met je eigen overleven.
En wie zich overgeeft aan de verleiding van rijkdom zal ontdekken dat het nooit genoeg is. Henri Nouwen zei in zijn boek over geestelijk leven het volgende daarover:
Matteüs 13:22 NBV
Het zaad dat tussen de distels is gezaaid, dat zijn zij die het woord horen, maar bij wie de zorg om het dagelijkse bestaan en de verleiding van de rijkdom het woord verstikken, zodat het zonder vrucht blijft.
Geld en succes maken ons lang niet altijd blij. Veel rijke en geslaagde mensen zijn angstig, bang en somber. Veel arme mensen kunnen daarentegen lachen en blij zijn. Lachen en blij zijn zijn de vruchten van een leven in het vertrouwen dat het niet nodig is om je zorgen te maken.
Geld en succes zelf zijn het probleem niet; het probleem is het ontbreken van geestelijke vrijheid een intieme ontmoeting te hebben met God en de goedheid en schoonheid van het heden volledig te kunnen ervaren.
Nu we de vakantieperiode ingaan is het tijd om ons af te vragen: hoe verstikkend is uw leven in al het rennen en vliegen om een rijk, succesvol en gelukkig leven te leiden? Ben je zo druk met jezelf dat God uiteindelijk niet de grond van je leven is. Baseer jij je keuzes op je rijkdom, zorgen en geluk, of vormt Jezus woord de basis voor hoe je leeft? Hoe vruchtbaar is deze gemeente? Is het inderdaad zo dat ons juk het juk van deze wereld is waardoor iedereen druk, druk, druk is, vliegt van hot naar her, maar je geen rust vindt in de Woorden van God die alleen echt rust en leven kan geven?
[DIA6] Het vierde deel van het zaaigoed komt wel op vruchtbare grond, ; een wonder als je bovenstaande op je in laat werken. Het is een wonder omdat het Woord van Jezus weerstand oproept. Zijn boodschap staat haaks op de publieke opinie, op wat de mensen nu eenmaal gewoon zijn. Het is namelijk de boodschap van het kruis. Om vrucht te dragen voor heel de mensheid, om ons tot leven te wekken was Jezus zelf het zaad dat stierf om veel vrucht te dragen. Er is een wonder nodig om ons hart dat op zichzelf gericht is in ongeloof, het zoeken naar geluk, zorgen en verleidingen van rijkdom, om te buigen dat het gericht is op God. In mij moet ongeloof, het gericht zijn op het hier en nu, mijn zorgen en mijn verleidingen sterven om het Woord van Gods Koninkrijk, die gericht is op Gods liefde en de liefde voor de ander te leven.
Matteüs 13:23 NBV
Het zaad dat in goede grond is gezaaid, dat zijn zij die het woord horen en begrijpen. Zij dragen dan ook rijkelijk vrucht, deels honderdvoudig, deels zestigvoudig, deels dertigvoudig.’
In mij moet ongeloof, het gericht zijn op het hier en nu, mijn zorgen en mijn verleidingen sterven om het Woord van Gods Koninkrijk, die gericht is op Gods liefde en de liefde voor de ander te leven.
Alleen omdat Jezus gezaaid is om te sterven is er vrucht van eeuwig leven. In Hem ben ik door de Vader geliefd als ware ik zijn eigen kind. Door Hem kan ik leren in zijn geboden te wandelen. Niet langer ben ik het centrum, maar God en daarin mijn naaste. Wie Jezus volgt wordt door zijn Geest veranderd om vrucht te dragen. De één brengt meer vruchten voort dan de ander, maar dat maakt niet uit. Er is vrucht en dat is goed elk met de hem geschonken genade.
Matteüs 7:21 NBV
Niet iedereen die “Heer, Heer” tegen mij zegt, zal het koninkrijk van de hemel binnengaan, alleen wie handelt naar de wil van mijn hemelse Vader.
Geloven in het Woord van Jezus blijft niet zonder uitwerking. De één brengt meer vruchten voort dan de ander, maar dat maakt niet uit. Er is vrucht en dat is goed elk met de hem geschonken genade.
Clemens van Alexandrië die leefde in de 2e eeuw na Christus– een van de eerste leraren van onze kerk – zei al dat we Jezus niet met woorden moeten belijden maar met onze daden:
[DIA7]
Nu dan broeders, laat ons dan Hem belijden in onze werken door elkaar lief te hebben; niet door overspel te plegen of kwaad te spreken van iemand of door jaloers te zijn op elkaar, maar door juist beheerst, genadig en vriendelijk te zijn.
[DIA 8]
Laten we met elkaar meevoelen en niet begerig zijn. Laten we zo Hem belijden met deze werken, en niet door het tegengestelde daarvan te doen. We moeten God meer vrezen dan mensen!
Een scherp woord, maar ook een genadig woord. Want Jezus was het eerste zaad dat al ons ongeloof, al onze hindernissen droeg aan het kruis.
Geliefden, nog klinkt het Woord! Buit u samen als gemeente uw tijd uit om naar dat woord te luisteren en ernaar te leven? Of horen we liever het valse evangelie van de keuzevrijheid, de welvaart, de talloze reclameteksten die onze oren volstoppen met tijdelijkheid en laten we ons verstikken door de zorgen van morgen. Die geluiden hoor je makkelijk, daar hoef je geen moeite voor te doen. Maar om voorbij zorgen, verleidingen, ongeloof, twijfel en vrijblijvendheid te leven is rust en ruimte en gemeenschap nodig om Gods Woord open te doen. De kerk zou die plek moeten zijn, daar ontmoet je de hemelse Vader die in Christus jou vruchtbaar wil zijn door te leven uit de liefde van God.
Of blijft u liggen op rotsachtige grond van uw gelukkige leven, of verstikt door de zorgen van elke dag of de verleiding van de welvaart. Of blijft u cynisch overtuigd van uw eigen gelijk of gemangeld door de oorlog tussen levensovertuigingen?
Een hemelse Vader die in Christus bevrijdt om je deze opdracht te geven: heb lief.
Nog klinkt het Woord! En daarmee kom ik op de vraag waarom de gelijkenis de gelijkenis van de zaaier wordt genoemd. En de tweede vraag die daaraan verbonden is: is het dan geen slechte zaaier? Nee, het is geen slechte zaaier.
Nog klinkt het Woord! En daarmee kom ik op de vraag waarom de gelijkenis de gelijkenis van de zaaier wordt genoemd. En de tweede vraag die daaraan verbonden is: is het dan geen slechte zaaier? Nee, het is geen slechte zaaier. Het is de genadige zaaier. Hij blijft zaaien, het woord van uw Verlosser blijft klinken ook al komt terecht bij vruchteloze harten. Daarom heet dit de gelijkenis van de zaaier. Nog is er tijd, vandaag ook, om je te bekeren. Om je hart open te stellen voor dat Woord. Nog is er tijd om gehoor te geven aan Jezus bevel: wie oren heeft, luister!

Gelijkenis van de genadige zaaier!

Maar nu de hamvraag vraag aan u en jou: Hoe luistert u naar het Woord?
Hij blijft zaaien, het woord van uw Verlosser blijft klinken ook al komt terecht bij vruchteloze harten. Daarom heet dit de gelijkenis van de zaaier. Nog is er tijd, vandaag ook, om je te bekeren. Om je hart open te stellen voor dat Woord. Nog is er tijd om gehoor te geven aan Jezus bevel: wie oren heeft, luister!
Related Media
Related Sermons